İslam Alimi

İslam Dinide Deliller

İslam Dinide Delillerİslam dininde yer alan Fıkıh ve usul-i fıkıh ilimlerinde şer‘î-amelî niteliklerine sahip olan hükümlere ulaştıran her vasıtaya delil denilmektedir. Fıkıh ilminde delil genel itibari ile, fıkhi bir hükmün dini ve hukuki dayanağı anlamında kullanıldığından dolayı, hüküm elde etmeye yarayan metotlar da delil olarak adlandırılmaktadır. İslam ilminde akli ve mantıki metotlar ile Kuran ve Sünnet’i anlayarak, naslarla olay arasında bağ kurmak ve naslardan yola çıkarak olayı aydınlatacak bir sonuç çıkarmaya şer‘î (dinî-hukukî) delil denilmektedir. İslam dininde delil konusu Şer‘î deliller yani alimlerin üzerinde ittifak ettikleri deliller ve ihtilâf ettikleri deliller olmak üzere ikiye ayrılabilmektedir. Bununla birlikte Kuran ve Sünnet ahkamının şer‘iyyât-hissiyât veya sem‘iyyât-akliyyât şeklinde bir ayırıma tabi tutulması da mümkündür. Öte yandan ise var olan bütün delillerin nakle ve akla veya sadece kutsal kitabımız olan Kuran’ı Kerime irca edilmesi de pek tabi mümkündür.

Bu nedenlerle İslam aleminde var olan deliller değişik adlar ve ayırımlar konusunda bakış açısına göre değişiklik gösterebilmektedir. Zira bakış açıları değişebilmektedir. Fakat sonuç itibari ile tek dava gerçeğe ulaşabilmek olduğundan bu değişkenlik veya yorumlarda olan açıklık, İslam alimlerinin bir hükmün şu veya bu delile dayandığı, veya şu hükmün ayet veya hadise dayandığı gibi konulara sıklıkla rastlamaktayız ki buda tabi bir durumdur.

İslam Fıkıh ilminde kabul edilen şer‘i delilleri Kitap, Sünnet, icma ve kıyas, asli deliller olarak belirtebiliriz. İstihsan, istislah (mesâlih-i mürsele), istishâb, sedd-i zerayi‘ gibi deliller ise fer‘î veya tali deliller olarak adlandırılmaktadır. Bu zikrettiğimiz asli delillere “dört delil” (edille-i erbaa) de denilmektedir. Tabi yapılmış olan bu adlandırmalar aynı zamanda ittifak edilen veya ihtilaf edilen delillerin ayırımı olarak da kabul edilebilir. Bu bağlamda İslam ilminde Kuran ve Sünnet’i tartışmasız delil, diğerlerine ise bu gerçek iki delilden hüküm çıkarmaya yardımcı olan deliller demek daha doğru olacaktır. Bu hikmet ile akıl da bir yönden delil diğer bir yönden ise delilleri anlayarak ve mevcut metotları kullanma konumundadır. İslam ilminde delil konusu çok önemli ve geniş bir konudur. Biz burada sadece bir özet yapmaya çalıştık ki bunun bilinmesinde fayda vardır.


Warning: Division by zero in /home/islamali/public_html/wp-includes/comment-template.php on line 1439
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Sercan K. dedi ki:

    Güzel bilgiler için teşekkür ederiz.

BİR YORUM YAZ